Monteskiusz mówi, że nasze domy są podobne naszym charakterom, a w łacinie habitatio (mieszkanie) i habitus (obyczaj albo charakter) mają wspólny źródłosłów. Jest więc oczywiste, że kryzys domu nie polega na nieudolności budowniczych. Według Heideggera umiejętność budowania zależy od tego, czy potrafimy mieszkać,a do zrozumienia, na czym polega sztuka mieszkania, potrzebne jest myślenie. Po to, żeby umieć mieszkać i budować to, co mieszkaniu naprawdę służy, trzeba się najpierw nauczyć myśleć. [1]

Mówiąc o współczesnym polskim domu, a raczej pokazując jego katastrofę, warto przytoczyć też opinię jednego z najlepszych polskich biur architektonicznych, KWK Promes Architekci, autorów awangardowych projektów domów jednorodzinnych.

“Zdaliśmy sobie sprawę, że tak naprawdę architektura, krajobraz, pejzaż architektoniczny każdego państwa jest kształtowany przez właśnie małą mieszkaniówkę, małe domki jednorodzinne. Co za tym idzie, te polskie kostki, czy tego chcemy czy nie, kształtują polski pejzaż architektoniczny. Wielu może powiedzieć, że są one często niedoskonałe, są fatalnie zaprojektowane, że szpecą krajobraz, ale my uważamy, że są takie, jakie są i tego nie zmienimy. Musimy powiedzieć uczciwie, że gdyby były lepiej zaprojektowane, lepiej wykonane, stałyby się racjonalnymi, bardzo tanimi, dostępnymi domami. Potraktowaliśmy to jako pewnego rodzaju bazę, punkt wyjścia do dalszych poszukiwań strukturalnych i formalnych” [2]

Diagnoza absolutnie słuszna. Problem polega jednak na tym, że przytłaczająca większość domów nie została zaprojektowana i wykonana lepiej, choć zgodnie z prawem zawsze istnieć musiały i projekt, i nadzór. Domy polskie są w dużej mierze istotnie underconstructed…niedokończone, a co gorsza, źle zaczęte. Czy transformacja ustrojowa znajdzie odbicie w transformacji kostki, i w transformacji myślenia, jak chce Bohdan Paczowski? A jeżeli rację ma także KWK, że to te właśnie domy są doskonałą demonstracją “rytuałów naszej kultury”? Czy tacy naprawdę jesteśmy? Jak większość projektów w konwulsyjnie modernizującym się kraju, underconstructed.home.pl jest w budowie. Odpowiedź i ciąg dalszy (być może) nastąpią….

 

[1] Bohdan Paczowski, Zobaczyć, Słowo/Obraz/Terytoria, Gdańsk 2005

[2] Marlena Wolnik-Konieczny, Robert Konieczny, “Transformacja kostki polskiej”, w: Kierunki/Directions. Nowa Architektura w Japonii I Polsce. Materiały seminarium. Red. Magdalena Poprawska & Marta A. Urbańska, przekł. Jerzy Juruś. Centrum Sztuki I Techniki Japońskiej Manggha, Kraków 2005, s. 173-175.

Tekst: Marta A. Urbańska